Iranian Journal of Breast Diseases

en عوامل مرتبط با رفتارهای غربالگری سرطان پستان در زنان استان مازندران، ایران: یک مطالعه مقطعی Factors Associated with Breast Cancer Screening Behaviors Among Women in Mazandaran Province, Iran: A Cross-Sectional Study پیشگیری prevention پژوهشي Research مقدمه: مشارکت زنان ایرانی در غربالگری سرطان پستان همچنان کمتر از حد مطلوب است. اگرچه مطالعات پیشین در ایران عوامل مرتبط با غربالگری سرطان پستان را بررسی کرده‌اند، شواهد محدودی به‌طور هم‌زمان ارتباط دانش، نگرش‌ها و موانع ادراک‌شده را با چندین رفتار غربالگری ارزیابی کرده‌اند. این مطالعه با هدف بررسی این ارتباط‌ها با خودآزمایی پستان (BSE)، معاینه بالینی پستان (CBE) و ماموگرافی (MG) در میان زنان شمال ایران انجام شد. روش بررسی: این مطالعه مقطعی بر روی ۱۴۴۹ زن فاقد سابقه سرطان، با سن ۱۸ سال و بالاتر، مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی استان مازندران، ایران، در فاصله سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲ انجام شد. شرکت‌کنندگان با روش نمونه‌گیری در دسترس از سه شهر انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های جمعیت‌شناختی و باروری، چک‌لیست عملکرد غربالگری سرطان پستان و پرسشنامه فارسی باورهای غربالگری سرطان پستان جمع‌آوری شدند. برای بررسی عوامل مرتبط با BSE، CBE و MG از رگرسیون لجستیک دودویی استفاده شد. نسبت شانس خام و تعدیل‌شده (OR) همراه با فاصله اطمینان ۹۵ درصد (CI)  محاسبه شد. یافته‌ها:  پس از تعدیل عوامل مخدوش‌کننده بالقوه و با در نظر گرفتن طبقه نگرش خفیف/متوسط به‌عنوان گروه مرجع، نگرش مثبت‌تر نسبت به معاینات سلامت با انجام BSE (OR=۱٫۸۵؛ ۹۵٪ CI: ۱٫۰۷–۳٫۲۰) و CBE (OR=۱٫۷۸؛ ۹۵٪ CI: ۱٫۰۸–۲٫۹۳) ارتباط داشت. دانش بیشتر درباره سرطان پستان با انجام BSE (OR=۱٫۷۸؛ ۹۵٪ CI: ۱٫۳۶–۲٫۳۴) و CBE (OR=۱٫۴۳؛ ۹۵٪ CI: ۱٫۱۰–۱٫۸۴) مرتبط بود. موانع ادراک‌شده کمتر برای ماموگرافی با مشارکت بیشتر در BSE (OR=۲٫۲۰؛ ۹۵٪ CI: ۱٫۶۵–۲٫۹۲)، CBE (OR=۱٫۸۸؛ ۹۵٪ CI: ۱٫۴۲–۲٫۴۲) و MG (OR=۱٫۵۳؛ ۹۵٪ CI: ۱٫۰۰–۲٫۳۳) ارتباط داشت. دانش و نگرش با انجام ماموگرافی ارتباط معناداری نداشتند. نتیجه‌گیری: دانش بیشتر و باورهای مثبت‌تر با انجام BSE و CBE مرتبط بودند، درحالی‌که دانش با انجام ماموگرافی ارتباط نداشت. موانع ادراک‌شده کمتر با همه رفتارهای غربالگری مرتبط بودند. این یافته‌ها نشان می‌دهند که رفتارهای غربالگری سرطان پستان تحت تأثیر عوامل شناختی متعددی قرار دارند و دانش به‌تنهایی ممکن است مشارکت در ماموگرافی را توضیح ندهد.   Introduction: Breast cancer screening participation remains suboptimal among Iranian women. This study examined the associations of knowledge, attitudes, and perceived barriers with breast self-examination (BSE), clinical breast examination (CBE), and mammography (MG) among women in Mazandaran Province, Iran. Methods: This cross-sectional study included 1,449 women aged 18 years or older from Amol, Babol, and Sari, Iran (2018–2022). Data were collected using questionnaires on demographics, screening behaviors, and breast cancer screening beliefs. Binary logistic regression was used to identify associated factors, with adjusted odds ratios (aORs) and 95% confidence intervals (CIs) reported. Results: After adjustment for confounders, positive attitudes toward health checkups were associated with BSE (OR=1.85, 95% CI: 1.07–3.20) and CBE (OR=1.78, 95% CI: 1.08–2.93). Greater breast cancer knowledge was associated with BSE (OR=1.78, 95% CI: 1.36–2.34) and CBE (OR=1.43, 95% CI: 1.10–1.84). Fewer perceived barriers were associated with higher participation in BSE (OR=2.20, 95% CI: 1.65–2.92), CBE (OR=1.88, 95% CI: 1.42–2.42), and MG (OR=1.53, 95% CI: 1.00–2.33). Knowledge and attitudes were not significantly associated with MG. Conclusion: Breast cancer screening behaviors were associated with multiple cognitive factors. Knowledge and positive beliefs were associated with BSE and CBE, while lower perceived barriers were associated with all screening behaviors. Knowledge alone may not explain MG participation. سرطان پستان, غربالگری, زنان, ماموگرافی, خودآزمایی پستان, الگوی باورهای بهداشتی Breast cancer, Screening, Women, Mammography, Breast self-examination, Health Belief Model 18 34 http://ijbd.ir/browse.php?a_code=A-10-2014-1&slc_lang=en&sid=1 Maryam Nikpour مریم نیک پور maryamnikpour19@yahoo.com 1 0000-0001-6821-0010 No Non-Communicable Pediatric Diseases Research Center, Health Research Institute, Babol University of Medical Sciences, Babol, I.R. Iran مرکز تحقیقات بیماری‌های غیرواگیر کودکان، پژوهشکده سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران hamid sharif-nia حمید شریف نیا pegadis@yahoo.com 2 0000-0002-5570-3710 No Psychosomatic Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran; Department of Nursing, Amol Faculty of Nursing and Midwifery, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran مرکز تحقیقات روان‌تنی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Fereshteh Behmanesh فرشته بهمنش f.behmanesh2015@gmail.com 3 0000-0001-5837-4265 Yes Social Determinants of Health Research Center, Health Research Institute, Babol University of Medical Sciences, Babol, Iran مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، پژوهشکده سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران Cannas Kwok کاناس کواک ckwok@csu.edu.au 4 0000-0002-6296-1144 No Schools of Nursing, Paramedicine and Healthcare Sciences, Faculty of Science and Health, Charles Sturt University. Sydney, Australia دانشکده‌های پرستاری، پیراپزشکی و علوم مراقبت‌های بهداشتی، دانشکده علوم و سلامت، دانشگاه چارلز استورت، سیدنی، استرالیا Mojghan Firouzbakht مژگان فیروزبخت firouzbakht_m@yahoo.com 5 0000-0003-1907-3149 No Comprehensive Health Research Center, Bab.C, Islamic Azad University, Babol, Iran مرکز تحقیقات جامع سلامت، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران Abbas Ebadi عباس عبادی Ebadi.1347@yahoo.com 6 0000-0002-2911-7005 No Nursing Care Research Center, Clinical Sciences Institute, Baqiyatallah University of Medical Sciences, Tehran, Iran مرکز تحقیقات مراقبت‌های پرستاری، پژوهشکده علوم بالینی، دانشگاه علوم پزشکی بقیهالله، تهران، ایران