آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
جلد 19، شماره 2 - ( مجله علمی بیماری های پستان ایران 1405 )
جلد 19 شماره 2 صفحات 133-113 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Ethics code: IR.HUMS.REC.1402.101
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
yari A, hassani L, dadipour S, ghanbarnejad A. Determinants of Mammography Screening among Women in Southern Iran: A Qualitative Study. ijbd 2026; 19 (2) :113-133
URL: http://ijbd.ir/article-1-1224-fa.html
URL: http://ijbd.ir/article-1-1224-fa.html
یاری آسیه، حسنی لاله، دادی پور سارا، قنبر نژاد امین. عوامل تعیینکننده غربالگری ماموگرافی در زنان جنوب ایران: یک مطالعه کیفی. بیماریهای پستان ایران. 1405; 19 (2) :113-133
آسیه یاری1 
، لاله حسنی2 ، سارا دادی پور*3 ، امین قنبر نژاد4
، لاله حسنی2 ، سارا دادی پور*3 ، امین قنبر نژاد4
1- مرکز تحقیقات بیماریهای غیرواگیر، دانشگاه علوم پزشکی فسا، فسا، ایران
2- مرکز تحقیقات مراقبتهای مادر و کودک، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران
3- مرکز تحقیقات دخانیات و سلامت، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران ،mdadipoor@yahoo.com
4- مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی در ارتقای سلامت، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران
2- مرکز تحقیقات مراقبتهای مادر و کودک، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران
3- مرکز تحقیقات دخانیات و سلامت، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران ،
4- مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی در ارتقای سلامت، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران
چکیده: (391 مشاهده)
مقدمه: سرطان پستان یکی از شایعترین علل مرگومیر ناشی از سرطان در زنان است و ماموگرافی مؤثرترین روش تشخیص زودهنگام آن محسوب میشود. با این حال، مشارکت زنان در برنامههای غربالگری همچنان پایین است و نقش عوامل چندسطحی در این زمینه کمتر بررسی شده است. مطالعه حاضر با هدف تبیین عوامل تعیینکننده انجام ماموگرافی در زنان جنوب ایران و با تمرکز بر عوامل چندسطحی انجام شد.
روش بررسی: مطالعه حاضر یک پژوهش کیفی با رویکرد تحلیل محتوای قراردادی است. دادههای حاصل از مصاحبهها و بحثهای گروهی متمرکز با استفاده از این روش تحلیل شدند. سپس برای سازماندهی و تفسیر یافتهها از چارچوب نقشهنگاری مداخله استفاده شد. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته و بحثهای گروهی متمرکز با زنان واجد شرایط و ارائهدهندگان خدمات سلامت گردآوری و تحلیل شدند.
یافتهها: عوامل مؤثر بر انجام ماموگرافی در پنج سطح درونفردی، بینفردی، سازمانی، اجتماعی و سیاسی شناسایی شدند. در سطح فردی، آگاهی ناکافی، باورهای نادرست، ترس و خودکارآمدی پایین نقش بازدارنده داشتند. در سطح بینفردی، کمبود حمایت خانواده و رفتار نامناسب کارکنان سلامت برجسته بود. در سطوح سازمانی و محیطی، محدودیت دسترسی، هزینههای بالا و کمبود زمان گزارش شد و در سطوح اجتماعی و سیاسی، ناکارآمدی قوانین، ضعف پوشش بیمهای و چالشهای اقتصادی بر انجام ماموگرافی تأثیرگذار بودند.
نتیجهگیری: یافتهها نشان میدهد که افزایش مشارکت زنان در ماموگرافی مستلزم اتخاذ رویکردی یکپارچه و چندسطحی در طراحی مداخلات و سیاستهای سلامت است که فراتر از آموزش فردی، به اصلاح ساختارهای سازمانی و سیاستهای حمایتی توجه کند.
روش بررسی: مطالعه حاضر یک پژوهش کیفی با رویکرد تحلیل محتوای قراردادی است. دادههای حاصل از مصاحبهها و بحثهای گروهی متمرکز با استفاده از این روش تحلیل شدند. سپس برای سازماندهی و تفسیر یافتهها از چارچوب نقشهنگاری مداخله استفاده شد. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته و بحثهای گروهی متمرکز با زنان واجد شرایط و ارائهدهندگان خدمات سلامت گردآوری و تحلیل شدند.
یافتهها: عوامل مؤثر بر انجام ماموگرافی در پنج سطح درونفردی، بینفردی، سازمانی، اجتماعی و سیاسی شناسایی شدند. در سطح فردی، آگاهی ناکافی، باورهای نادرست، ترس و خودکارآمدی پایین نقش بازدارنده داشتند. در سطح بینفردی، کمبود حمایت خانواده و رفتار نامناسب کارکنان سلامت برجسته بود. در سطوح سازمانی و محیطی، محدودیت دسترسی، هزینههای بالا و کمبود زمان گزارش شد و در سطوح اجتماعی و سیاسی، ناکارآمدی قوانین، ضعف پوشش بیمهای و چالشهای اقتصادی بر انجام ماموگرافی تأثیرگذار بودند.
نتیجهگیری: یافتهها نشان میدهد که افزایش مشارکت زنان در ماموگرافی مستلزم اتخاذ رویکردی یکپارچه و چندسطحی در طراحی مداخلات و سیاستهای سلامت است که فراتر از آموزش فردی، به اصلاح ساختارهای سازمانی و سیاستهای حمایتی توجه کند.
فهرست منابع
1. Sanaat Z, Dolatkhah R. Epidemiologic profile of breast cancer in Iran: a systematic review and meta-analysis. Clinical Epidemiology and Global Health. 2024;26:101537. doi:1016/j.cegh.2024.101537 [DOI:10.1016/j.cegh.2024.101537]
2. Hajian K, Gholizadehpasha A, Bozorgzadeh S. Association of Obesity and Central Obesity with Breast Cancer Risk in Pre- and Postmenopausal Women. J Babol Univ Med Sci. 2013;15(3):7-15. (Persian)
3. Akbari ME, Akbari A, Akbari M, Khayamzadeh M. Survival Rate of Breast Cancer and Related Factors in Iran: A 27-Year Follow-Up. Iran J Public Health. 2025;54(4):870-880. doi: 10.18502/ijph.v54i4.18426 [DOI:10.18502/ijph.v54i4.18426] [PMID] [PMCID]
4. Shamshirian A, Heydari K, Shams Z, Aref AR, Shamshirian D, Tamtaji OR, et al. Breast cancer risk factors in Iran: a systematic review & meta-analysis. Hormone Molecular Biology and Clinical Investigation. 2020;41(4):20200021. doi:10.1515/hmbci-2020-0021 [DOI:10.1515/hmbci-2020-0021] [PMID]
5. Ghiasvand R, Bahmanyar S, Zendehdel K. et al. Postmenopausal breast cancer in Iran: risk factors and their population attributable fractions. BMC Cancer, 2012;12(14).1-9. doi:10.1186/1471-2407-12-414. (Persian) [DOI:10.1186/1471-2407-12-414] [PMID] [PMCID]
6. Shadmani F.K, Mansori K, Khazaei S, Hanis S.M, Khazaei S, Sani M, et al. Geographic distribution of breast cancer incidence in Iran. Biomedical Research and Therapy. 2017;4(05):1295-304. doi:10.15419/bmrat.v4i05.168 [DOI:10.15419/bmrat.v4i05.168]
7. Yusof A, Chia YC, Hasni YM. Awareness and prevalence of mammography screening and its predictors-a cross sectional study in a primary care clinic in Malaysia. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention. 2014;15(19):8095-9. doi:10.7314/APJCP.2014.15.19.8095 [DOI:10.7314/APJCP.2014.15.19.8095] [PMID]
8. Jokhadze N, Das A, Dizon DS. Global cancer statistics: A healthy population relies on population health. CA: a cancer journal for clinicians. 2024;74(3):224-6. doi:10.3322/caac.21838. [DOI:10.3322/caac.21838] [PMID]
9. Balenger A, Seth G, Bhattarai S, Collin LJ, McCullough L, Gogineni K, et al. Barriers to breast cancer screening in Atlanta, GA: results from the Pink Panel survey at faith-based institutions. Cancer Causes Control. 2022;33(12):1465-72. doi:10.1007/s10552-022-01631-5. [DOI:10.1007/s10552-022-01631-5] [PMID] [PMCID]
10. Leeman J, Moore A, Teal R, Barrett N, Leighton A, Steckler A. Promoting community practitioners' use of evidence-based approaches to increase breast cancer screening. Public Health Nurs. 2013;30(4):323-31. doi: 10.1111/phn.12021. [DOI:10.1111/phn.12021] [PMID]
11. Hatefnia E, Niknami Sh. Survey of Factors affecting to predict mammography in employed women aged 35 years and older based on the Theory of planned behavior. J Health Syst Res. 2013;9(10):1062-70. (Persian)
12. Farhadifar F, Taymoori P, Bahrami M, Zarea S. The relationship of social support concept and repeat mammography among Iranian women. BMC Women's Health. 2015;15:92. doi:10.1186/s12905-015-0253-7. [DOI:10.1186/s12905-015-0253-7] [PMID] [PMCID]
13. Roberto A, Colombo C, Candiani G, Giordano L, Mantellini P, Paci E, et al. Personalized informed choice on evidence and controversy on mammography screening: study protocol for a randomized controlled trial. BMC Cancer. 2017;17(1):429. doi:10.1186/s12885-017-3428-9. [DOI:10.1186/s12885-017-3428-9] [PMID] [PMCID]
14. Calderón-Garcidueñas AL, Flores-Peña Y, De León-Leal S, Vázquez-Martínez CA, Farías-Calderón AG, Melo-Santiesteban G, et al. An educational strategy for improving knowledge about breast and cervical cancer prevention among Mexican middle school students. Prev Med Rep. 2015;2:250-4. doi: 10.1016/j.pmedr.2015.02.006. [DOI:10.1016/j.pmedr.2015.02.006] [PMID] [PMCID]
15. Mazarei M, Abedini S, Montaseri M. Knowledge and Behavior Among Women Referring to Health Care Institutions Screening for Breast Cancer in the South of Iran. 2020;9(1):1-6. doi:10.34172/iejm.2020.01 [DOI:10.34172/iejm.2020.01]
16. Davis TC, Rademaker A, Bennett CL, Wolf MS, Carias E, Reynolds C, et al. Improving mammography screening among the medically underserved. J Gen Intern Med. 2014;29(4):628-35. doi:10.1007/s11606-013-2743-3. [DOI:10.1007/s11606-013-2743-3] [PMID] [PMCID]
17. Mirzaei-Alavijeh M, Hidarnia A, Kok G, Niknami Sh, Motlagh MI. The 'My Family-Study' onset substance use prevention program in early childhood: an introduction. Arvand J Health Med Sci 2016;1(3):188-190. (Persian) [DOI:10.22631/ajhms.2016.43197]
18. Momayyezi M, Fallahzadeh H. Construction and Validation of Breast Cancer Awareness Scale in Iranian Women. J Caring Sci. 2020;9(3):140-7. doi: 10.34172/jcs. 2020.021. [DOI:10.34172/jcs.2020.021] [PMID] [PMCID]
19. Roald T, Køppe S, Bechmann Jensen T, Moeskjær Hansen J, Levin K. Why do we always generalize in qualitative research? Qualitative Psychology. 2021;8(1):69-81. doi:10.1037/qup0000138 [DOI:10.1037/qup0000138]
20. Tomaszewski LE, Zarestky J, Gonzalez E. Planning qualitative research: Design and decision making for new researchers. International journal of qualitative methods. 2020;19:1609406920967174. doi.org/10.1177/1609406920967174 [DOI:10.1177/1609406920967174]
21. Graneheim UH, Lundman B. Qualitative content analysis in nursing research: concepts, procedures and measures to achieve trustworthiness. Nurse education today. 2004;24(2):105-12. doi.org/10.1016/j.nedt.2003.10.001 [DOI:10.1016/j.nedt.2003.10.001] [PMID]
22. Rastad Z, Kaboudi M, Shiri N. Breast cancer awareness's and attitude among regular health-care users versus irregular in a sample of Kurdish women in the West of Iran. J Educ Health Promot. 2021;10:316. doi: 10.4103/jehp.jehp_1023_20. [DOI:10.4103/jehp.jehp_1023_20]
23. Fayanju OM, Kraenzle S, Drake BF, Oka M, Goodman MS. Perceived barriers to mammography among underserved women in a Breast Health Center Outreach Program. The American Journal of Surgery. 2014;208(3):425-34. doi:10.1016/j.amjsurg.2014.03.005 [DOI:10.1016/j.amjsurg.2014.03.005] [PMID] [PMCID]
24. Hayati F, Jahani S, Mousavi P, Haghighizade MH. Association between personal characteristics and health beliefs with pre-mammography anxiety in women referred to mammography centers. The Iranian Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility. 2017;20(2):31-40. doi:10.22038/ijogi. 2017.8712
25. Tavafian SS, Hasani L, Aghamolaei T, Zare S, Gregory D. Prediction of breast self-examination in a sample of Iranian women: an application of the Health Belief Model. BMC Women's Health. 2009;9:37. doi: 10.1186/1472-6874-9-37 [DOI:10.1186/1472-6874-9-37] [PMID] [PMCID]
26. Ossai EN, Azuogu BN, Ogaranya IO, Ogenyi AI, Enemor DO, Nwafor MA. Predictors of Practice of Breast Self-examination: A Study among Female Undergraduates of Ebonyi State University, Abakaliki, Nigeria. Nigerian Journal of Clinical Practice. 2019;22(3):361-9. doi: 10.4103/njcp.njcp_482_18 [DOI:10.4103/njcp.njcp_482_18] [PMID]
27. Shadabi N, Saeieh SE, Qorbani M, Babaheidari TB, Mahmoodi Z. The relationship of supportive roles with mental health and satisfaction with life in female household heads in Karaj, Iran: a structural equations model. BMC Public Health. 2021;21(1):1643. doi:10.1186/s12889-021-11656-1. [DOI:10.1186/s12889-021-11656-1] [PMID] [PMCID]
28. D'Souza MS, Karkada SN, Somayaji G. Factors associated with health-related quality of life among Indian women in mining and agriculture. Health Qual Life Outcomes. 2013;11:9. doi:10.1186/1477-7525-11-9. [DOI:10.1186/1477-7525-11-9] [PMID] [PMCID]
29. Khazaee-Pool M, Montazeri A, Majlessi F, et al. Breast cancer-preventive behaviors: exploring Iranian women's experiences. BMC Women's Health. 2014;14(41):1-9. doi.org/10.1186/1472-6874-14-41 [DOI:10.1186/1472-6874-14-41] [PMID] [PMCID]
30. Moghaddam Tabrizi F, Vahdati S, Khanahmadi S, Barjasteh S. Determinants of Breast Cancer Screening by Mammography in Women Referred to Health Centers of Urmia, Iran. Asian Pac J Cancer Prev. 2018;19(4):997-1003. doi: 10.22034/APJCP.2018.19.4.997.
31. Taymoori P, Berry T, Farhadifar F. Predicting mammography stage of adoption among Iranian women. Journal of education and health promotion. 2012;1(1):13. doi:10.4103/2277-9531.98571 [DOI:10.4103/2277-9531.98571] [PMID] [PMCID]
32. Noroozi A, Jomand T, Tahmasebi R. Determinants of Breast Self-Examination Performance Among Iranian Women: An Application of the Health Belief Model. J Canc Educ. 2011;26: 365-74. doi:10.1007/s13187-010-0158-y [DOI:10.1007/s13187-010-0158-y] [PMID]
33. Saravani K, Saravani S, Dadras F. Investigating attitudinal barriers to breast cancer mammography screening among women in Zabol city. Cellular, Molecular and Biomedical Reports. 2021;1(4):158-67. doi:10.55705/cmbr.2021.411556.1167 [DOI:10.55705/cmbr.2021.411556.1167]
34. Montazeri A, Vahdaninia M, Harirchi I, Harirchi AM, Sajadian A, Khaleghi F, et al. Breast cancer in Iran: need for greater women awareness of warning signs and effective screening methods. Asia Pac Fam Med. 2008;7(1):6. doi: 10.1186/1447-056X-7-6. [DOI:10.1186/1447-056X-7-6] [PMID] [PMCID]
35. Noori S, Schouten BC. Perceptions of Iranian women regarding breast cancer screening behaviour. East Mediterr Health J. 2019;24(12):1165-71. doi: 10.26719/emhj.18.018. [DOI:10.26719/emhj.18.018] [PMID]
36. Hayati F, Rouhandeh R. Evaluation of the demographic factors and health beliefs associated with screening mammography in the female employees aged 35 years and more in the schools of medical sciences in Abadan, Iran. The Iranian Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility. 2018;21(1):52-9. doi:10.22038/ijogi. 2018.10582
37. Meshkini A, Ebrahimi M. Investigating Access Status to Healthcare Centers with the Spatial Justice Approach (A Case Study: District 7 of Tehran). Journal of Management Strategies in Health System. 2018;3(1):5-16. (Persian)
38. Reshadat S, Zangeneh A, Saeidi S. Teimouri R, Yigitcanlar T. Measures of spatial accessibility to health centers: investigating urban and rural disparities in Kermanshah, Iran. Journal of Public Health: From Theory to Practice. 2019;27:519-29. doi.org/10.1007/s10389-018-0966-9 [DOI:10.1007/s10389-018-0966-9]
39. Abouie A, Majdzadeh R, Khabiri R, Hamedi-Shahraki S, Emami Razavi SH, Yekaninejad MS. Socioeconomic inequities in health services' utilization following the Health Transformation Plan initiative in Iran. Health Policy Plan. 2018;33(10):1065-72. doi: 10.1093/heapol/czy096. [DOI:10.1093/heapol/czy096] [PMID]
40. Yao J, Murray AT, Agadjanian V, Hayford SR. Geographic influences on sexual and reproductive health service utilization in rural Mozambique. Applied Geography. 2012;32(2):601-7. doi:10.1016/j.apgeog.2011.07.009 [DOI:10.1016/j.apgeog.2011.07.009] [PMID] [PMCID]
41. Jabbari A, Najafpour Z, Ourang S, Loveimi S, Bohrani R, Baymani M. Implementation and performance barriers in Iran's breast cancer screening program: a qualitative case study. Front Public Health. 2025;13:1490191. doi: 10.3389/fpubh.2025.1490191. [DOI:10.3389/fpubh.2025.1490191] [PMID] [PMCID]
42. Smith M, Hammond I, Saville M. Lessons from the renewal of the National Cervical Screening Program in Australia. Public Health Res Pract. 2019;29(2):2921914. doi: 10.17061/phrp2921914. [DOI:10.17061/phrp2921914] [PMID]
43. Özkan İ, Taylan S. Barriers to women's breast cancer screening behaviors in several countries: A meta-synthesis study. Health Care Women Int. 2021;42(7-9):1013-43. doi:10.1080/07399332.2020.1814777. [DOI:10.1080/07399332.2020.1814777] [PMID]
44. Lamyian M, Heidarnia A, Ahmadi F, Faghihzadeh S, AguilarVafaie M. Women's prospect of breast cancer early detection behavior: a qualitative research. Journal of Birjand University of Medical Sciences 2008;15(3):88-102. (Persian)
45. Doshmangir L, Bazyar M, Rashidian A, Gordeev VS. Iran health insurance system in transition: equity concerns and steps to achieve universal health coverage. Int J Equity Health. 2021;20(1):37. doi: 10.1186/s12939-020-01372-4. [DOI:10.1186/s12939-020-01372-4] [PMID] [PMCID]
46. Jaafaripooyan E, Emamgholipour S, Raei B. Efficiency measurement of health care organizations: What models are used? Med J Islam Repub Iran. 2017;31:86. doi: 10.14196/mjiri.31.86. [DOI:10.14196/mjiri.31.86] [PMID] [PMCID]
47. Moghadam MN, Sadeghi V, Parva S. Weaknesses and challenges of primary healthcare system in Iran: a review. The International journal of health planning and management. 2012;27(2):e121-31. doi:10.1002/hpm. 1105 [DOI:10.1002/hpm.1105] [PMID]
48. Hemmat M, Ayatollahi H, Maleki M, Saghafi F. Health information technologies in Iran: Opportunities for development. Med J Islam Repub Iran. 2019;33:103. doi: 10.34171/mjiri.33.103. [DOI:10.47176/mjiri.33.103] [PMID] [PMCID]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
