مجله علمی

مقدمه: مشارکت زنان ایرانی در غربالگری سرطان پستان همچنان کمتر از حد مطلوب است. اگرچه مطالعات پیشین در ایران عوامل مرتبط با غربالگری سرطان پستان را بررسی کرده‌اند، شواهد محدودی به‌طور هم‌زمان ارتباط دانش، نگرش‌ها و موانع ادراک‌شده را با چندین رفتار غربالگری ارزیابی کرده‌اند. این مطالعه با هدف بررسی این ارتباط‌ها با خودآزمایی پستان (BSE)، معاینه بالینی پستان (CBE) و ماموگرافی (MG) در میان زنان شمال ایران انجام شد.
روش بررسی: این مطالعه مقطعی بر روی ۱۴۴۹ زن فاقد سابقه سرطان، با سن ۱۸ سال و بالاتر، مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی استان مازندران، ایران، در فاصله سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲ انجام شد. شرکت‌کنندگان با روش نمونه‌گیری در دسترس از سه شهر انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های جمعیت‌شناختی و باروری، چک‌لیست عملکرد غربالگری سرطان پستان و پرسشنامه فارسی باورهای غربالگری سرطان پستان جمع‌آوری شدند. برای بررسی عوامل مرتبط با BSE، CBE و MG از رگرسیون لجستیک دودویی استفاده شد. نسبت شانس خام و تعدیل‌شده (OR) همراه با فاصله اطمینان ۹۵ درصد (CI)  محاسبه شد.
یافته‌ها:  پس از تعدیل عوامل مخدوش‌کننده بالقوه و با در نظر گرفتن طبقه نگرش خفیف/متوسط به‌عنوان گروه مرجع، نگرش مثبت‌تر نسبت به معاینات سلامت با انجام BSE (OR=۱٫۸۵؛ ۹۵٪ CI: ۱٫۰۷–۳٫۲۰) و CBE (OR=۱٫۷۸؛ ۹۵٪ CI: ۱٫۰۸–۲٫۹۳) ارتباط داشت. دانش بیشتر درباره سرطان پستان با انجام BSE (OR=۱٫۷۸؛ ۹۵٪ CI: ۱٫۳۶–۲٫۳۴) و CBE (OR=۱٫۴۳؛ ۹۵٪ CI: ۱٫۱۰–۱٫۸۴) مرتبط بود. موانع ادراک‌شده کمتر برای ماموگرافی با مشارکت بیشتر در BSE (OR=۲٫۲۰؛ ۹۵٪ CI: ۱٫۶۵–۲٫۹۲)، CBE (OR=۱٫۸۸؛ ۹۵٪ CI: ۱٫۴۲–۲٫۴۲) و MG (OR=۱٫۵۳؛ ۹۵٪ CI: ۱٫۰۰–۲٫۳۳) ارتباط داشت. دانش و نگرش با انجام ماموگرافی ارتباط معناداری نداشتند.
نتیجه‌گیری: دانش بیشتر و باورهای مثبت‌تر با انجام BSE و CBE مرتبط بودند، درحالی‌که دانش با انجام ماموگرافی ارتباط نداشت. موانع ادراک‌شده کمتر با همه رفتارهای غربالگری مرتبط بودند. این یافته‌ها نشان می‌دهند که رفتارهای غربالگری سرطان پستان تحت تأثیر عوامل شناختی متعددی قرار دارند و دانش به‌تنهایی ممکن است مشارکت در ماموگرافی را توضیح ندهد.